روان آدمها چطور روی درمان بیماریهای قلبی تأثیر میگذاره؟
بیماریهای جسمی همیشه فقط با جسم سروکار ندارن؛ گاهی روان ما تعیین میکنه که درمان تا چه اندازه موفق باشه یا نه
یکی از رایجترین بیماریهای مزمن، بیماری کرونری قلب هست؛ بیماریای که باعث تنگ یا مسدود شدن رگهایی میشه که مسئول تغذیه عضله قلب هستن.افراد مبتلا به این بیماری معمولاً باید دارو مصرف کنن، رژیم غذایی خاصی داشته باشن، تحرک فیزیکی منظمی داشته باشن، استرسشون رو کنترل کنن و بهطور منظم تحت نظر پزشک باشن
بیماری کرونری قلب یکی از شایعترین بیماریهای مزمنه که باعث تنگ شدن رگهای قلب میشه. افرادی که به این بیماری مبتلا هستن، معمولاً باید دارو مصرف کنن، رژیم غذایی خاصی داشته باشن، فعالیت بدنیشون رو کنترل کنن و تحت نظر پزشک باشن. اما پایبندی به این سبک زندگی و درمان همیشه ساده نیست. خیلی وقتها، چیزی که مانع درمان میشه، نه خود بیماری، بلکه حال روانی فرد
در نگاه اول شاید این موارد ساده به نظر برسن، اما وقتی کسی با یک بیماری مزمن مواجه میشه، فشار روانی شدیدی رو هم تجربه میکنه که میتونه کل روند درمان رو مختل کنه
وقتی ذهن خستهست، بدن همکاری نمیکنه
بعد از تشخیص یک بیماری جدی، خیلی از افراد وارد یک چرخهی هیجانی میشن؛ ترکیبی از ترس، نگرانی از آینده، حس بیپناهی، خشم از اتفاقاتی که افتاده، غم از دست دادن سلامتی و حتی احساس گناه نسبت به خانواده یا گذشته.
اگه این احساسات پردازش و مدیریت نشن، فرد به تدریج از درمان فاصله میگیره. ممکنه فکر کنه “فایدهای نداره”، یا “این بیماری منو شکست داده”، یا “نمیتونم از پسش بر بیام”.
در واقع، درمانگری که به روان بیمار توجه نکنه، بخشی از ماجرا رو نادیده گرفته.
سه نیروی روانی که روند درمان رو تغییر میدن:
- راهبردهای مقابلهای (Coping Strategies):
ما همه با استرس و بحرانها مواجه میشیم. فرق آدمها توی نحوهی برخوردشونه
فردی که یاد گرفته چطور با بحرانها روبهرو بشه، راحتتر خودش رو با شرایط جدید وفق میده
مثلاً یاد میگیره به جای انکار بیماری، اطلاعات جمع کنه، سؤالاتش رو بپرسه، از دیگران کمک بگیره و تصمیم بگیره که با بیماری همزیستی سالمی داشته باشه
در مقابل، کسی که از استرس فرار میکنه، ممکنه خودشو منزوی کنه، درمان رو رها کنه یا سراغ رفتارهای ناسالم مثل پرخوری یا سیگار بره
- خودکارآمدی (Self-Efficacy):
خودکارآمدی یعنی “باور به توانایی خودم در مدیریت شرایط”
اینکه فرد فکر کنه: “میتونم داروهام رو درست مصرف کنم”، “میتونم رژیمم رو رعایت کنم”، یا “بلدم با استرسم کنار بیام”
افرادی که خودکارآمدی بالاتری دارن، معمولاً انگیزهشون برای درمان بیشتره، با چالشها بهتر کنار میان و حتی کیفیت زندگی بالاتری رو تجربه میکنن
برعکس، خودکارآمدی پایین باعث میشه بیمار زود ناامید بشه، نتونه از منابع حمایتی استفاده کنه و در برابر مشکلات احساس ناتوانی کنه
- پریشانی روانی (Psychological Distress):
اضطراب، افسردگی، بیقراری، بیخوابی و استرسهای مزمن مثل باری سنگین روی ذهن و بدن انسان هستن.
تحقیقات نشون دادن که این پریشانیها نهتنها روند درمان رو کند میکنن، بلکه میتونن روی سیستم ایمنی بدن، فشار خون، ضربان قلب و عملکرد مغز هم اثر بذارن.
حتی دیده شده که افراد دچار اضطراب یا افسردگی، بیشتر از علائم جسمی شکایت میکنن، کیفیت خوابشون پایینتره و احتمال بستری شدنشون بالاتره.
افراد مبتلا به بیماریهای مزمن مثل بیماری قلبی، معمولاً احساساتی مثل ترس، نگرانی، ناامیدی، خشم یا غم رو تجربه میکنن. این احساسات، اگر کنترل نشن، باعث میشن که بیمار کمتر به درمان پایبند باشه. مثلاً ممکنه داروهاش رو بهموقع مصرف نکنه، رژیمش رو رها کنه یا پیگیری پزشکی رو جدی نگیره. خوب، روی حال جسمی اثر مستقیم داره.
همچنین نحوه نگاه فرد به بیماری خودش هم خیلی مهمه. اگه بیمار احساس کنه بیماری قابل کنترل نیست یا شرایطش رو خوب درک نمیکنه، ممکنه درمان رو جدی نگیره. اما اگر اطلاعات درست داشته باشه و نگرش مثبتتری به بیماریش پیدا کنه، هم انگیزه بیشتری برای مراقبت از خودش داره، هم احتمال بستری شدن یا عود بیماری کمتر میشه.
یه نکته خیلی مهم: درک خود بیمار از بیماریش
یکی از عواملی که خیلی وقتها نادیده گرفته میشه، اینه که بیمار چطور بیماری خودش رو درک میکنه
آیا فکر میکنه این بیماری پایان راهه؟ یا فقط یک چالش موقته؟
آیا فکر میکنه بیماری تحت کنترله؟ یا چیزی غیرقابل مهار؟
این برداشتها نقش مهمی توی همکاری بیمار با درمان دارن
هرچی برداشت مثبتتر و منطقیتر باشه، بیمار بیشتر درگیر درمان میشه و امیدش به بهبود افزایش پیدا میکنه
پس چی نتیجه میگیریم؟
درمان بیماریهای قلبی، فقط با قرص و آزمایش و نسخهی پزشک پیش نمیره
حمایت روانی، آموزش مهارتهای مقابلهای، ایجاد حس توانمندی و رسیدگی به اضطراب و افسردگی، همگی بخشهایی از پازل درمان هستن
وقتی روان آرام باشه، بدن بهتر میتونه خودش رو ترمیم کنه
و این، هم حرف علمه و هم تجربه زندگی
نویسنده : دکتر سمانه اعظمی
رواندرمانگر بالینی
منبع :
https://psychologicalscience.ir/browse.php?a_id=2163&sid=1&slc_lang=fa
